Op Domein Vierwinden komen zorg en recreatie samen
Een kampterrein voor iedereen
Al decennialang is Domein Vierwinden een plek van ontmoeting en spel. Vele generaties Mallenaars kwamen er ooit ravotten in de iconische speeltuin die er van 1957 tot 2002 stond, jeugdgroepen uit heel Vlaanderen verbleven er in het kamphuis. Toen Ter Loke het domein in 2019 als schenking kreeg, wist de organisatie meteen dat ze het karakter van de plek wilden bewaren in hun nieuwe plannen. Vandaag krijgen die plannen steeds meer vorm: een toegankelijk multifunctioneel jeugdverblijf dat inzet op jeugd, toerisme en jeugdzorg, met betaalbaarheid en inclusie als fundament. “We willen een plek creëren waar iedereen terechtkan”, zeggen algemeen directeur Lex Vorsselmans en ontwikkelaar Martine Boost.
Van schenking naar co-creatie
“In 2012 kwam de schenker bij ons aankloppen”, vertelt algemeen directeur van Ter Loke Lex Vorsselmans. “Hij zocht een organisatie die het jeugdverblijf kon voortzetten en het domein kon beheren. Het was zijn levenswerk, dus hij wou zeker zijn dat het in goede handen terechtkwam. De vele gesprekken leidden in 2014 tot een schenking. Eerst als vruchtgebruiker, sinds 2019 als volle eigenaar. De gebouwen waren intussen sterk verouderd, waardoor we moesten nadenken over een nieuwe toekomst.”
Om die toekomst vorm te geven, betrok Ter Loke vanaf het begin zo veel mogelijk mensen en organisaties uit de buurt. “We hebben een co-creatieavond georganiseerd met bijna zeventig deelnemers”, zegt Lex. “Buurtbewoners, cliënten, scholen, concullega’s uit de zorg, lokale mandatarissen en bedrijven … Ze waren er allemaal. Onder externe begeleiding dachten we samen na over het potentieel van het domein. Dat leverde enorm veel ideeën op. Het plan voor een nieuw toegankelijk jeugdverblijfs-centrum kwam daaruit naar voren als waardevolle winnaar.”
“Dat is waar ik in beeld kom”, lacht Martine. “Ik werd na de co-creatieavond aangesteld als ontwikkelaar voor Vierwinden. Sindsdien werk ik samen met mijn collega’s bij Ter Loke en andere partners uit de buurt aan de plannen van een domein dat meer is dan een klassieke kamplocatie. We willen een plek creëren waar jeugdzorg, jeugdwerk en toegankelijk toerisme samenkomen. We willen iedereen mee aan boord, ook mensen met een beperking of organisaties zonder veel financiële middelen – doelgroepen die anders vaak uit de boot vallen.”
Ook de verdere invulling van het domein krijgt steeds meer vorm. “Er staat intussen al een nieuw gebouw waarin twee van onze jeugdzorgwerkingen en contextbegeleiders ondergebracht zijn”, gaat Lex verder. “In dat gebouw bevindt zich ook een grote polyvalente ruimte waarvoor we nog een definitieve invulling zoeken. Daarvoor zijn we in gesprek met heel wat sociale partners uit Malle en omstreken. Dat heeft nog niet meteen tot grote projecten geleid, maar wél tot een sterk netwerk en nieuwe ideeën. Er zijn dus al veel zaadjes geplant en we zijn ervan overtuigd dat de juiste partner vroeg of laat op ons pad komt.”
Een netwerk van betrokken partners
Als ze bij Ter Loke zeggen dat ze participatie vanuit de buurt belangrijk vinden, dan is daar duidelijk niets van gelogen. “We werken ook samen met heel wat scholen uit de buurt. De leerlingen uit de bouw-richtingen van VITO Hoogstraten, een middelbare school die inzet op wetenschap en techniek, helpen mee aan de realisatie van het kamphuis”, zegt Martine. “Dat doen we niet om geld te besparen, wel om hen een echte leeromgeving te bieden. Ook jongeren uit het deeltijds onderwijs komen bij ons om hun arbeidsvaardigheden te oefenen. Hoewel ze een enorme hulp zijn, vraagt het ook best veel energie om hen te begeleiden. Maar het past perfect bij onze missie: wij geloven in jongeren en in leerkansen.”
Daarnaast maken leerlingen Humane Wetenschappen van het Maris Stella Instituut een buurtanalyse. “Zo weten we hoe het is om rond het domein te wonen, wat goed loopt en wat beter kan”, legt Martine uit. “Dat helpt ons om onze omgeving nog meer te betrekken en te luisteren naar hoe zij de samenwerking ervaren.” Die verbinding met de buurt blijft voor Ter Loke essentieel. “Het domein is op dit moment niet vrij toegankelijk, dat is organisatorisch helaas onmogelijk”, vult Lex aan. “Maar we staan steeds open voor vragen en ideeën uit de regio. Zo kwam de lokale afdeling van de Gezinsbond al eens paaseieren rapen en organiseert een buurtvereniging hier geregeld hun activiteiten. Daarnaast hebben we samen met de buren een boomgaard aangeplant waar we in de toekomst hopelijk letterlijk en figuurlijk met z’n allen de vruchten van kunnen plukken. Zo zorgen we ervoor dat Vierwinden geen afgezonderd eiland is.”
Ook bedrijven vinden hun weg naar Vierwinden. “Zo kwamen enkele medewerkers van Johnson & Johnson al enkele keren de handen uit de mouwen steken”, zegt Martine. “Nu willen we die samenwerking laten evolueren naar het delen van expertise: wat kunnen zij ons bieden dat wij zelf niet hebben? Uiteindelijk hopen we zelfs proactief te bekijken bij welke projecten hun inzet een echte meerwaarde kan zijn. Zo worden partnerschappen echt een hefboom en een win-win.”
“We willen iedereen mee aan boord, ook mensen met een beperking of organisaties zonder veel financiële middelen – doelgroepen die anders vaak uit de boot vallen.”
Betaalbaarheid en inclusie als rode draad
“We willen dat élk kind hier op kamp kan komen”, benadrukt Martine. “Daarom delen we het gebouw op in entiteiten die apart te huren zijn. Zo kan een groep met twintig kinderen gewoon huren wat ze nodig hebben, zonder voor veertig bedden te betalen. Daarnaast werken we ook volgens het principe van zelfkook, zodat groepen hun voedingsbudget zelf in de hand hebben. En de lijnbus tussen Antwerpen en Turnhout stopt bijna voor de deur. Voor één euro per kind ben je hier, dat maakt het haalbaar voor scholen of leefgroepen met een klein budget.”
“Het gebouw wordt volledig rolstoel-toegankelijk”, gaat Lex verder. “We kiezen er bewust voor om het verder relatief leeg te laten. Dat lijkt misschien vreemd, maar ook dat zorgt ervoor dat we flexibel kunnen inspelen op wat groepen nodig hebben.” Martine vult aan: “Of het nu gaat om stoelen en tafels, laserguns of aangepaste hulpmiddelen zoals een tillift: we reiken opties aan via partners, zonder dat we alles zelf moeten aankopen of onderhouden. Zo kan elke groep zijn verblijf aanpassen aan de eigen noden en blijft het aanbod betaalbaar én veelzijdig.”
Spelen en natuurbeleving blijven de essentie. “We creëren een plek waar kinderen zich kunnen uitleven in het groen en gewoon kind kunnen zijn”, zegt Martine. “Zwaardvechten met twee afgebroken takken, een vuurtje stoken, kampen bouwen in het bos … Daar heeft elk kind recht op en nood aan.” Lex wijst op de link met het bos vlakbij. “Dat maakte oorspronkelijk ook deel uit van de schenking, maar bosbeheer vraagt veel tijd, geld en energie. Daarom hebben we het verkocht aan Stichting Kempens Landschap, op voorwaarde dat zij er een toegankelijk klimaatbos met speelzones van zouden maken. Met wandelpaden die geschikt zijn voor rolstoelgebruikers en opdrachten voor kinderen is het een plek die perfect aansluit bij het kampterrein. Bovendien zorgde de gemeente voor een nieuwe ingang, waardoor groepen vanuit Vierwinden rechtstreeks het bos in kunnen zonder nog langs de drukke verbindingsweg te moeten.”
Op weg naar 2028
De officiële opening van het nieuwe kamphuis is voorzien in 2028. “Dat staat voor alle duidelijkheid niet in steen gebeiteld”, zegt Lex. “Het is wel onze doelstelling, maar we zijn natuurlijk ook afhankelijk van omgevingsvergunningen en subsidies van het departement Jeugd. Het lange voortraject heeft ook voordelen hoor: we kunnen intussen experimenteren, dingen uitproberen en bijsturen. Zo weten we straks beter wat écht werkt.”
Het project zorgt ook voor onverwachte verbindingen. “Wij hebben altijd gewerkt vanuit bijzondere jeugdzorg”, zegt Lex. “Nu komen we in contact met Toerisme Vlaanderen en het Centrum Jeugdtoerisme. Dat zijn werelden die we voorheen niet kenden, maar die heel verrijkend blijken – in alle richtingen. Op die manier brengen we jeugdwerk, jeugdzorg en toerisme dichter bij elkaar en zorgen we een stukje voor preventie, want jongeren die kansen krijgen in het jeugdwerk, hebben vaak minder nood aan jeugdhulp. Die kruisbestuiving is voor ons een enorme meerwaarde.”
Hoewel de nieuwbouw nog even op zich laat wachten, leeft het domein vandaag al volop. Er zijn zomerkampen in tenten, weekendverblijven, speelpleinwerking en tal van samenwerkingen. “We vinden het belangrijk dat kinderen uit Malle hier ook kunnen spelen, net zoals hun ouders en grootouders dat vroeger deden”, besluit Martine.
Wat Ter Loke voor ogen heeft, is een plek die inspireert en verbindt. Een plek waar het motto luidt: samen gemeenschap maken, met respect voor ieders talenten en beperkingen.
“We brengen jeugdwerk, jeugdzorg en toerisme dichter bij elkaar.”