WZC Heilig Hart investeert in waardig overlijden
Hier mag sterven bestaan
Sterven hoort bij het leven, maar is nog vaak iets waar we liever niet te veel over nadenken of praten. In het Grimbergse woonzorgcentrum Heilig Hart wordt daar bewust anders mee omgegaan. Met een mobiel palliatief team kiezen ze ervoor om het levenseinde niet weg te stoppen, maar bespreekbaar te maken. Voor palliatief verpleegkundige Joke is dat vanzelfsprekend: “Sterven doe je maar één keer. Je krijgt daar geen herkansing in.”
De keuze om een verpleegkundige aan te nemen om het bestaande palliatieve team te versterken, waarbij deze verpleegkundige enkel palliatieve zorgen zou bieden, groeide vanuit ervaring. Directeur Els Suys stond jarenlang zelf op de werkvloer en nam van daaruit heel wat inzichten mee naar haar huidige rol. “In veel organisaties is daar gewoon geen ruimte voor”, zegt ze. “Dan wordt er wel iemand aangeworven voor palliatieve zorg, maar wordt die niet vrijgesteld. Het gevolg is dat die medewerker uiteindelijk ook gewoon meedraait in de dagelijkse zorg, omdat er mensen tekort zijn. En dan verdwijnt net die specifieke aandacht en flexibiliteit die palliatieve zorg nodig heeft.”
Toen ze in Heilig Hart startte, voelde ze dat het anders kon. “We hebben ook het geluk dat Nick Stevens, de Coördinerend en Raadgevend Arts (CRA) instaat voor onze bewoners, die visie volledig volgt.” De vacature werd opengesteld en ervaren palliatief verpleegkundige Joke Verbiest stelde zich kandidaat. “En dan was de cirkel rond”, lacht Joke. “Want zowel Els als Nick liepen ooit stage bij mij.”
Durven praten over de dood
Voor Joke begint palliatieve zorg bij praten. Over wat komt, over wat iemand nog wil of net niet meer wil. “Ik zet sterven altijd een beetje naast geboren worden”, legt ze uit. “Aan het begin van het leven wordt heel veel aandacht gegeven, maar het einde staat vaak in de schaduw, terwijl dat net zo belangrijk is.” Net dat gesprek probeert ze bewust open te trekken bij bewoners en hun naasten. “Ik merk dat mensen dat enorm appreciëren en zich gedragen voelen. En dat maakt dat mensen anders kijken naar dat sterven, dat ze er ook over durven praten.”
Die openheid vertaalt zich ook in voorafgaande zorgplanning. Daarvoor gaat Joke langs bij bewoners, soms kort na hun opname, soms wanneer de nood zich aandient. Ze luistert naar wat mensen belangrijk vinden en naar verhalen uit hun leven. Ook bij bewoners met dementie wordt bewust geluisterd naar wat zij belangrijk vonden. “Dan vragen we aan de familie hoe iemand in het leven stond en of ze ooit wensen hebben uitgedrukt over hun levens-einde. Ook al is dat juridisch niet bindend, wij vinden dat wel belangrijk”, licht Joke toe. “Voor nabestaanden betekent dat vaak ook veel; dat ze nog iets kunnen doen om het leven van hun moeder, vader of partner tot een zo goed mogelijk einde te laten lopen.”
“Je leeft tot aan je dood. Daar hoort alles bij, ook het einde.”
Zorg die verder gaat dan het leven
Ook nadat iemand overleden is, biedt Heilig Hart ruimte voor afscheid en herdenking. “Daar zijn nabestaanden ons heel dankbaar voor”, vertelt Els. “Ze laten ons vaak achteraf nog weten hoe mooi het afscheid verliep en hoe waardevol onze omkadering was. Dat er echt tijd en aandacht was voor hen en de overledene, en hoezeer ze dat appreciëren.”
“We organiseren ook zelf herdenkings-momenten voor de familie”, gaat Els verder. “Dan kunnen er teksten worden voorgelezen, foto’s worden getoond, herinneringen worden opgehaald. En nadien drinken we samen iets. Dat klinkt misschien raar, maar dat samenzijn achteraf is voor naasten heel belangrijk.”
Ook andere bewoners en medewerkers van het woonzorgcentrum worden daarin meegenomen. “Bewoners hebben vaak maanden of zelfs jaren met iemand samengeleefd, en medewerkers hebben al die tijd voor die persoon gezorgd. Het is logisch dat ook zij de kans krijgen om afscheid te nemen.”
Ondertussen blijft het palliatieve team groeien en bestaat het uit CRA Nick, zorgcoördinator Ann, hoofdverpleegkundige Rebecca en drie verpleegkundigen: Joke (fulltime), Katrijn (die deeltijds is vrijgesteld voor palliatieve zorg) en Nicole (die jaren-lange ervaring met zich meebrengt).
Met hun slogan Wij zorgen hier voor uw leven benadrukt WZC Heilig Hart dat leven een geheel is, van begin tot einde. Of, zoals Joke het zo mooi verwoordt: “Je leeft tot aan je dood. Daar hoort alles bij, ook het einde.”